Chúng ta thường được khuyên rằng nên hạn chế lượng muối tiêu thụ để giảm nguy cơ bị tăng huyết áp, thế nhưng hạn chế muối có thực sự đem lại hiệu quả tốt trong phòng bệnh tăng huyết áp không và ảnh hưởng của nó tới các hoạt động sinh lý khác của cơ thể như thế nào?
Những thông tin ở đây mình đọc từ cuốn sách “The Salt Fix: Why the Experts Got It All Wrong and How Eating More Might Save Your Life” của tác giả James J. DiNicolantonio. Hiện cuốn sách này chưa được dịch và xuất bản tại Việt Nam nhưng mình thấy khá hữu ích nên muốn giới thiệu với các bạn.
Theo một số nghiên cứu, khoảng 80% những người có huyết áp bình thường (dưới 120/80 mmHg) hoàn toàn không nhạy cảm với tác dụng tăng huyết áp của muối.
Nhiều người có huyết áp bình thường, tiền cao huyết áp và cao huyết áp thậm chí có thể bị tăng huyết áp nếu họ hạn chế ăn mặn. Điều này là do khi lượng muối ăn vào bị hạn chế nghiêm trọng, cơ thể bắt đầu kích hoạt hệ thống cứu hộ cố gắng giữ lại nhiều muối và nước hơn từ chế độ ăn. Những hoạt động giải cứu này bao gồm hệ thống renin-angiotensin aldosterone (nổi tiếng với việc tăng huyết áp) và hệ thần kinh giao cảm (nổi tiếng với việc tăng nhịp tim).
Nhịp tim được chứng minh là tăng khi thực hiện chế độ ăn ít muối. Tác hại này xảy ra ở hầu hết tất cả những ai hạn chế ăn mặn. Mặc dù tác động này được ghi chép kỹ lưỡng hơn trong các tài liệu y tế, nhưng không có quảng cáo thực phẩm hoặc hướng dẫn ăn kiêng nào nói rằng “Chế độ ăn ít muối có thể làm tăng nguy cơ tăng nhịp tim”. Và điều gì có ảnh hưởng lớn hơn đến sức khỏe của bạn: huyết áp giảm một điểm hay nhịp tim tăng bốn nhịp mỗi phút?
Nói cách khác, chúng ta chỉ tập trung vào một chỉ số có thể thay đổi với chế độ ăn ít muối - huyết áp nhưng hoàn toàn bỏ qua tất cả các tác động có hại khác trong quá trình này.
Tác hại của ăn ít muối không bao giờ được xem xét. “Giảm muối sẽ cứu được mạng sống” là kết luận chỉ dựa trên việc giảm huyết áp, mà không tính đến tác hại của việc tăng nhịp tim, triglyceride, cholesterol và mức insulin.
Và điều này dẫn tới điều gì? Câu trả lời là: Các nguy cơ về biến cố tim mạch, suy thận, béo phì, tiểu đường.
Nếu chúng ta thực sự quan tâm đến tác động của việc ăn mặn đối với sức khỏe của tim và hệ thống tim mạch, thì việc tăng nhịp tim khi hạn chế muối sẽ đặc biệt đáng lo ngại. So với mức giảm huyết áp rất nhỏ, nhịp tim tăng lên là đáng báo động. Muối giữ nước trong cơ thể ở một mức độ nhất định - nhưng đây thực sự là một đặc tính cứu người, không phải là một chất có hại. Ăn đủ lượng muối cho phép cơ thể bạn duy trì huyết áp bình thường mà không cần phải kích hoạt một kho hormone để bù đắp.
Bản chất chúng ta là những người ăn mặn.
Chúng ta khóc ra muối, chúng ta đổ mồ hôi muối, và các tế bào trong cơ thể chúng ta được tắm trong chất lỏng mặn. Nếu không có muối, chúng ta sẽ không thể sống.
Chỉ cần một chút muối nhỏ cũng có thể làm món ăn nhạt nhẽo nâng cao hương vị, khiến nó có hương vị đặc biệt.
Muối là cần thiết để duy trì lượng máu tối ưu trong cơ thể chúng ta; nó thậm chí còn cần cho tim để bơm máu đi khắp cơ thể chúng ta. Muối cần thiết cho quá trình tiêu hóa, giao tiếp giữa các tế bào, hình thành xương và tạo sức mạnh của xương, và ngăn ngừa mất nước. Natri cũng rất quan trọng đối với sự sinh sản, hoạt động bình thường của các tế bào và cơ bắp, cũng như truyền tối ưu các xung thần kinh đến và đi từ các cơ quan như tim và não.
Và có một điều quan trọng với chị em phụ nữ nè, chế độ ăn ít muối có thể làm giảm tỷ lệ trao đổi chất cơ bản và có thể góp phần làm tăng tốc độ lão hóa nhé.
Tác giả dẫn nhiều nghiên cứu khoa học đã được thực hiện, lịch sử của khuyến nghị ăn ít muối, đưa ra những tác hại của việc ăn ít muối ảnh hưởng tới sức khoẻ như thế nào, lượng muối ăn tối ưu cho sức khoẻ là bao nhiêu, những người có thể có nhu cầu muối cao hơn và những người có nhu cầu muối thấp hơn.
Mình mất khá nhiều thời gian để đọc xong cuốn sách này vì có khá nhiều thông tin trái ngược với những gì mình từng được nghe nên mình cần tra cứu lại các trích dẫn của tác giả. Ngoài ra, trước đây mình có nghe nói tới phương pháp cân bằng năng lượng và một số người chữa khỏi bệnh nhờ đó (phương pháp này nói khá nhiều đến việc dư muối gây bệnh, cần hạn chế muối và thải muối dư). Ngoài ra mình có tìm hiểu về Liệu pháp Gerson của một bác sĩ người Đức tên là Max Gerson (mình sẽ giới thiệu sau này), ông cho rằng muối chính là nguồn gốc của các vấn đề sức khoẻ liên quan đến chế độ ăn uống, vì vậy chế độ ăn chữa bệnh của ông không được bao gồm muối, mà sử dụng rất nhiều rau củ quả tươi sống để tăng cường bổ sung kali và tăng thải trừ natri. Sau đó mình cũng nghe nhiều về phương pháp chanh – muối – nước ấm uống khá nhiều muối kèm theo mà nhiều người sức khoẻ cũng được cải thiện. Cuốn sách này đã cung cấp thêm một góc nhìn khác về muối ăn, rất thú vị, và đặc biệt là làm rõ khoảng muối tối ưu cho sức khoẻ.
Đôi điều về tác giả:
Tác giả James J. DiNicolantonio là nhà khoa học nghiên cứu tim mạch và tiến sĩ Dược học tại Viện Tim mạch Saint Luke’s Mid America (Hoa Kỳ). Là một nhà khoa học và chuyên gia được kính trọng và nổi tiếng quốc tế về sức khỏe và dinh dưỡng, ông đã đóng góp rất nhiều vào chính sách y tế và thậm chí đã điều trần trước Thượng viện Canada về tác hại của đường bổ sung. Tiến sĩ DiNicolantonio giữ chức vụ Phó Tổng biên tập của tạp chí Nutrition và Open Heart của Tạp chí Y khoa Anh (BMJ), một tạp chí được xuất bản hợp tác với Hiệp hội Tim mạch Anh. Ông là tác giả hoặc đồng tác giả của khoảng 200 ấn phẩm trong lĩnh vực y học. Ông cũng là thành viên ban cố vấn biên tập của một số tạp chí y khoa.
Các bạn có thể xem thêm trang web của ông tại địa chỉ: www.drjamesdinic.com
Ngoài ra, các bạn có thể tham khảo thêm video của Bác sĩ Jason Fung có đưa ra các nghiên cứu về muối: Muối có thực sự xấu?, Tại sao muối không làm tăng nguy cơ mắc bệnh tim?. Bác sĩ Jason Fung có một số cuốn sách khá nổi tiếng và đánh giá cao, sau này mình sẽ giới thiệu với các bạn.
